In het nieuws

Haarlems Weekblad | dinsdag 2 april 2019

Vrouwen voorop bij Lamoer

De gasten plus organisatoren van de derde editie van Lamoer.

Voel je kou van het water of zie je haar vrouwelijkheid

Haarlem Een afwisselende talkshow met drie vrouwen in de hoofdrol vond donderdag 28 maart in het Patronaatcafé plaats. Esther Gerritsen werd in de derde editie van Lamoer geïnterviewd, Wieteke van Zeil hield een mini-college en Yaël Vinckx deed een popquiz.

Vrouwen zijn wereldwijd met een inhaalrace bezig, ook als schrijver. gastheer Ronald Kerstma tipte Valeria Luiselli. De roman Archief van verloren kinderen die net uit is, is volgens Kerstma een kruising tussen een avonturenroman en een sprookje.

Mannen, vooral die met een steekje los, zijn inspiratie voor Esther Gerritsen. Haar laatste roman De trooster gaat over een koster in een klooster. Extreem gedrag heeft haar fascinatie. Over seriemoordenaar Ted Bundy zei ze: ‘Ja, en dan zijn er nog vrouwen die verliefd op zo’n man worden.’

Yaël Vinckx schreef Volgens Willem, een boek over Willem Venema, een dwarse organisator van popconcerten en goot haar verhaal in een popquiz. Leuk, maar wat miste waren de smeuïge anekdotes die ongetwijfeld wel in haar boek staan.

Het detail vierde hoogtij bij Wieteke van Zeil. Haar boek Goed kijken begint met negeren gaat over kijken naar kunst. Elk mens ziet wat hij wil zien, maar ook wat hij kent! Neem wolkenpartijen. Je zult er beesten, landen of wat dan ook in herkennen omdat je daar plaatjes van hebt gezien. Kijk in een museum niet naar de bordjes, maar neem de tijd en laat je oog dwalen is haar devies. Maak zo zelf een verhaal! Van Zeil gaf voorbeelden van de vrouw in de kunst. Welke positie kies je bij de Badende vrouw van Rembrandt. Voel je de kou van het water of zie je haar vrouwelijkheid? Bij Rubens begreep je dat de schilder niet had gekozen voor de rol van voyeur, maar voor de vrouw. De angst staat in haar ogen. Logisch, zei Van Zeil, zij wordt door drie mannen betast. De kunstgeschiedenis is sowieso het terrein van de man, meende Van Zeil. Daar moet nodig verandering in komen.

De volgende Lamoer is op zaterdag 25 mei, ook in het Patronaat.

Willem Brand | redactie

 

Haarlems Dagblad | zaterdag 30 maart 2019

Kunst, gekte en rock ’n roll

Esther Gerritsen vertelt aan Ronald Kerstma over seriemoordenaars tijdens de literaire talkshow Lamoer.

Haarlem * Een talkshow over boeken op een poppodium: dat is Lamoer, die donderdagavond de derde editie beleefde in het Patronaatcafé. Met Ronald Kerstma als gastheer kregen drie auteurs de kans om te vertellen over achtereenvolgens kunst, inspiratiebronnen en een van de markantste concertorganisatoren.

De bedoeling van de show is een avond met verrassende invalshoeken, onverwachte dwarsverbanden en een licht rock-‘n-rollsausje. Geen ellenlange verhandelingen, maar een vlotte show van ruim een uur. Dat vlotte element komt er deze editie ten dele uit. Met name het eerste gedeelte – een minicollege van kunsthistoricus Wieteke van Zeil – snoept met een halfuur een flink deel van de tijd op. Interessant is het zeker.

Het gaat over ‘Goed kijken begint met negeren’, tevens de titel van Van Zeils laatste boek. Immers, het leven anno nu is een bombardement van beelden. De kunst is opmerkzaam te zijn en er nét die details uit te pikken die een bijzaak lijken. Die heertjes bijvoorbeeld in de achtergrond van een schilderij dat de kruisiging van Jezus verbeeldt: die staan daar gewoon te keuvelen aan de Seine in de lichtstad. Of dat schilderij van Canaletto van Campo di Rialto. Je oog gaat automatisch naar het plein met de uitgestalde koopwaar en potentiële klanten die er rondscharrelen. Van Zeil wijst ons op dat ene vrouwtje dat vanuit een raam met een stok de witte was van de lijn haalt, links bovenin. Voor de Volkskrant schrijft Van Zeil over zulke verrassende details.

Moordenaars met logica

Esther Gerritsen komt aan het woord over haar inspiratiebronnen. Haar laatste roman De trooster speelt zich af in een klooster. ‘Ik vind het interessant als mensen psychisch uit de hand lopen,’ legt ze uit. ‘Mensen zijn nooit alleen maar gek.’ Zelfs achter de gewelddadigheid van gestoorde personen zit logica, stelt Gerritsen. Ze noemt het voorbeeld van Ted Bundy, een seriemoordenaar over wie een veelbekeken documentaire is gemaakt. ‘Je ziet hem tijdens die rechtszaken echt genieten van alle aandacht.’ Tijdens het kijken naar zo’n documentaire ziet Gerritsen zelfs nog kans om door te schrijven aan haar manuscripten.

Een tikje gestoord maar-dan-anders is Willem Venema, over wie journaliste Yaël Vinckx de biografie Volgens Willem schreef. Met dj Mark Kneppers achter de draaitafel maakt Vinckx een popquiz van haar voordracht. Daardoor blijven juist de sappigste rock-‘n-rollverhalen aan de magere kant. Venema is de man die in de jaren zeventig begon met het organiseren van rock- en popconcerten. Hij staat erom bekend dat hij zijn mening over alles en iedereen niet onder stoelen of banken steekt. Te pas en te onpas kleedkamers binnenstormt en artiesten van de Zeedijk moest plukken of in heroïne uitbetaalde. Via Lamoer krijg je als bezoeker in ieder geval zin om al die boeken te gaan lezen.

Volgende editie is op zaterdagavond 25 mei.

Paul Lips | stadsredactie

 

Blog De wereld van Hendrik-Jan | maandag 1 april 2019

Een literair avondje met Lamoer

Literair avondje met Lamoer

Boekblad | dinsdag 26 maart 2019

LAMOER (3): over het snoepwinkelgevoel, veel lezen en oefenen voor de spiegel

Hoe bereidt host Ronald Kerstma zich voor op een nieuwe LAMOER?

Grappend zeg ik weleens: overdag ben ik bureauredacteur bij Uitgeverij Atlas Contact; in de avond ben ik host van LAMOER, de talkshow over boeken. Het contrast kan bijna niet groter zijn; waar ik mij overdag urenlang geconcentreerd buig over de punten en komma’s in de laatste fase van een boek, zo wervel ik tijdens de show over het podium. De ideale uitklep! Ik kondig de show aan, praat alle items aan elkaar, interview de diverse gasten en probeer ervoor te zorgen dat het een entertainende en prikkelende avond over boeken is, waarbij zowel het publiek als de optredende schrijvers met een voldaan en geïnspireerd gevoel naar huis gaan. Maar hoe bereid ik me voor op zo’n show?

Bij het maken van een nieuwe LAMOER voel ik mij als een kind in een snoepwinkel: welke boeken van onze gasten ga ik lezen, welke film of serie ga ik kijken ter voorbereiding op het interview met onze muzegast, welk boekennieuws kan ik op het laatste moment nog meenemen – en kunnen we nog een ludiek filmpje maken?

Dat filmpje wordt overigens elke redactievergadering weer ingebracht en de plannen worden steeds doldwazer (van bowlen met schrijvers tot lip syncen), totdat iemand verzucht: maar we hebben nog maar een week, jongens…

Dus terug naar de corebusiness: een mooie, goed in elkaar grijpende show maken, met oog voor detail, waarin het boek steeds het stralende middelpunt is. Het boek in alle genres: van wetenschappelijke non-fictie tot comics, van foto-essays tot de roman, en alles daartussenin.

Als ik weet wie onze muzegast is – de gast die ik interview over wat hem of haar inspireert tijdens het schrijven – ga ik eerst snuffelen aan het oeuvre. Wat ken ik al? Wat nog niet? Wat was het debuut en hoe verhoudt zich dat tot het meest recente boek – vaak de aanleiding waarom we de gast hebben geprogrammeerd. En wat zijn de door de gast uitgezochte ‘muzes’? Deze muzes kunnen van alles zijn en het leukst is het wanneer we dit aan de hand van al dan niet bewegend beeld kunnen laten zien: schrijvers, films, kunstwerken, muziek, tv-series, alles kan. Of zoals wij altijd zeggen: neem vooral je kamerplant mee, als deze jou inspireert. Op deze manier willen we de gast van een andere kant laten zien, terwijl we toch – via het onderwerp inspiratie – ook altijd over zijn of haar werk komen te praten.

Dat vergt uiteraard een goede voorbereiding. Is het namelijk relevant om de inspiraties van de gast te kennen, of laat ik me tijdens het gesprek juist verrassen en ben ik net zo onbevangen als het publiek? (Zo inspireerde Bertram Koeleman me onlangs om Mulholland Drive van David Lynch nog eens te kijken en om Shirley Jacksons De geesten van Hill House te lezen.)

Bij andere items is mijn rol eerder faciliterend: ik leid een speeddate tussen twee auteurs in goede banen of heet een spreker welkom met een klinkend intro – in de komende editie bijvoorbeeld geeft Wieteke van Zeil een minicollege kunst kijken.

Zo’n anderhalve week voor de show ga ik mijn teksten schrijven voor het welkomstwoord, de introducties, de verbindende bruggetjes. Ik schrijf ze helemaal uit, en ga daarmee repeteren. Zoeken naar de juiste toon; wat vertel je al wel aan je publiek, wat laat je aan de gast. Op welke manier krijg je de toeschouwer nieuwsgierig naar wat komen gaat en enthousiast over de boeken waar je het over hebt – zonder dat je de hele tijd roept dat iets prachtig of geweldig is?

Ik neem het hele programma ouderwets voor de spiegel door zodat het goed in mijn hoofd zit. Een laatste ritueel is het maken van mijn kaartjes. Knip- en plakwerk, lekker zen. Op de dag zelf in de middag thuis nog een laatste repetitie, boeken inpakken, pak in de auto hangen, en op naar Haarlem.

Aankomen in een nog leeg Patronaat, waar het podium al is opgebouwd. De bank en de stoel voor het interview, de statafel voor sprekers. De boeken die die avond centraal staan bedekken alle hoeken van het podium. Een laatste doorloop – nu ook een technische met licht en geluid, compleet met alle visuals op de achtergrond. Nog even geinen met z’n allen, de zenuwen wegwerken, eten – vaak gezellig met de gasten erbij. Tijd om om te kleden. Pak aan, tandenpoetsen, gel in het haar, op naar de zaal. Een klok tikt af: 5, 4, 3, 2, 1. ‘Welkom bij Lamoer, dé talkshow over boeken, in het Patronaat in Haarlem!’

 

Boekblad | dinsdag 19 maart 2019

LAMOER (2): over zendingsdrang, voorbereiding en voorlezen

‘Zo krijg je mensen aan het lezen!’, riepen twee enthousiaste bezoekers van LAMOER #2 ons na afloop toe. We waren nog minstens een week in de wolken. Boeken (of boekhandelaren, uitgevers of schrijvers als je wilt) zijn geen goede doelen die geholpen moeten worden, wat we willen is mensen zelf laten ervaren hoe waardevol en leuk boeken zijn. Daarmee zijn we aangekomen bij de vraag waar de vorige column mee eindigde: hoe maak je een evenement waar de liefde voor lezen vanaf spat? Drie tips:

1) Een goede voorbereiding

Iedere PR-medewerker en redacteur maakt het mee: je komt met een schrijver op locatie, er wordt nog snel een stoel en een maar half werkende microfoon uit een kast getrokken. In een felverlichte ruimte moet het dan gaan gebeuren. Hopelijk heeft de schrijver goede moed of is de interviewer van dienst een beetje voorbereid. Soms gaat het goed, maar vaak haal je er toch niet alles uit wat erin zit. Een mooie setting helpt alle betrokkenen om in de juiste sfeer te komen. Denk na over hoe je de betreffende schrijvers of boeken het beste tot hun recht kan laten komen. Meer tijd steken in de voorbereiding is dan echt noodzakelijk: contact vooraf met de schrijver en research doen rondom schrijver en boek. Is iemand bijvoorbeeld nogal bescheiden of onervaren, dan helpt het om een ander format te kiezen dan een standaardgesprek. Is er meer beeldmateriaal of een muziekfragment nodig? Is er een combinatie te verzinnen met andere auteurs die het gesprek kan openbreken? Welke vragen worden er altijd aan deze auteur gesteld en welke andere richting kun je kiezen? Zo vertelde Peter Buwalda bijvoorbeeld over zijn liefde voor Elvis en kregen we een heel andere kant van Auke Hulst te zien in de speeddate met Laura van der Haar.

2) Verbod op voorlezen

Het lezen van een boek is toch echt iets dat mensen individueel moeten ervaren (bij voorkeur in de heilige drie-eenheid boek /bank /beker thee of wijn). Een evenement is iets anders en zou mensen vooral moeten enthousiasmeren, nieuwsgierig maken en wellicht het gevoel geven ergens bij te horen. Naar onze mening komen boeken vaak niet tot hun recht door een fragment voor te lezen, het sprankelt niet genoeg om de toeschouwers enthousiast te maken en haalt vaak de vaart uit de avond.

3) Maak het programma met je publiek in gedachten

Dat klinkt als een open deur, maar in de praktijk is er vaak sprake van zendingsdrang bij ons boekenvakkers, waarbij we veel zaken als bekend veronderstellen. Het programma moet ook leuk zijn voor mensen die de schrijvers en boeken niet kennen. Die zendingsdrang komt daarbij zeker van pas, want er verschijnen zo ontzettend veel boeken dat het voor lezers vaak moeilijk is om door de bomen het bos te zien. Maak gebruik van je kennis om de beste boeken en schrijvers te selecteren en van een context te voorzien en daarbij dwarsverbanden te leggen. Bijvoorbeeld een populaire film die dezelfde sfeer heeft of een actuele gebeurtenis of trend die aansluit bij het boekt . Zo vertelde Bart Monnens van Oxfam Novib via John Steinbecks The Grapes of Wrath over hun landjepik-campagne.

Onze host Ronald Kerstma gidst de bezoeker door het programma heen, vertelt welke boeken je zeker niet mag missen, legt verbanden en introduceert de gasten. In tegenstelling tot de literaire kritiek is de insteek positief : we willen ons enthousiasme delen en hebben het alleen over boeken en schrijvers die we goed vinden. Kortom: wees een gids en geen poortwachter.

 

Boekblad | vrijdag 8 maart 2019

LAMOER (1): over inspiratiebronnen, personages en aanstekelijke fascinaties

28 februari 2019. De voorbarige voorjaarstemperaturen zijn verdrongen door regen en een gure wind, maar bij het café van het Haarlemse Patronaat staat de condens op de ramen. Een poster met het gezicht van Jaap Robben kondigt de tweede editie van Lamoer aan: de talkshow over boeken die u wellicht nog kent van een aantal jaren geleden in het Amsterdamse Bitterzoet. Bij binnenkomst wacht een warm onthaal: mensen drommen samen onder de vrolijke lichtjes boven de bar. Het rumoer valt stil als er een radiosignaal klinkt er wordt afgeteld van 10 naar 1. Hier gaat iets gebeuren!

Host Ronald Kerstma springt het podium op: ‘Welkom bij Lamoer!’ Enthousiast wijdt hij het publiek in over de winnaar van de Boekhandelsprijs die zojuist bekend is gemaakt: Johan Fretz met Onder de Paramariboom. Zou hij het succes van voormalig winnaar Murat Isik evenaren? ‘Nerdalert!’ waarschuwt hij voordat hij de volgende tip geeft: de wereldberoemde Marvel Comics zijn nu ook in verhaalvorm verschenen. En voor de allernieuwste boekentips vraagt Ronald de hofleverancier on stage: Daan van der Valk van de prachtige Haarlemse boekhandel De Vries Van Stockum.

Eerste gast is Jaap Robben, die door Ronald wordt geïnterviewd over zijn inspiratiebronnen. Op het grote scherm achter hen wordt het schilderij Head of a Woman van Lucian Freud geprojecteerd.

‘Als ik aan het schrijven ben, kijk ik vaak naar schilderijen,’ onthult Jaap. ‘Tijdens Birk vond ik het lastig om vanuit het perspectief van de moeder te schrijven. Ik wilde dat ze onvoorspelbaar was en daar worstelde ik mee. Toen kwam ik dit schilderij tegen in een boek en toen ik die blik zag dacht ik meteen: “Mijn schuld.” Je weet niet precies wat er aan de hand is, maar haar pupillen zijn zó vlijmscherp. Als ik niet meer wist hoe ik verder moest, maar wel de vaart in het schrijven wilde houden, schreef ik op: “Haar pupillen waren scherp als de punt van een net geslepen potlood.” Toen mijn boek af was, stond dat er twintig keer in, dus het moest nog negentien keer geschrapt.’

Ronald vraagt of Jaap vaker door kunst wordt geïnspireerd. ‘Ik ben een fervent museumbezoeker, als ik ergens optreed ga ik altijd naar het museum om inspiratie op te doen. Al associërend kom ik op ideeën.’ Zo krijgen de bezoekers een heel mooi inkijkje in het schrijversbrein van Jaap Robben.

Dan wordt het licht gedimd, een kaars aangestoken en prosecco ingeschonken. Laura van der Haar en Auke Hulst gaan speeddaten. Een spannend gesprek waarin ze ingaan op vragen als: ‘Kun je verliefd worden op iemand die geen boeken leest?’, of: ‘Welk boek had je zelf geschreven willen hebben?’ Van die dingen waar boekenliefhebbers zich afvragen. De vraag ‘Welk boek zou je cadeau geven aan iemand op wie je heimelijk verliefd bent?’ bleek niet hypothetisch en leverde een verrassende reactie op van Auke: ‘Pas, dit is té persoonlijk.’ Met een luid ‘Aaaah!’ weet het publiek hem toch over te halen een persoonlijke liefdesanekdote te onthullen.

Singer-songwriter Will Knox bezigt zijn liefde voor Haarlem in de song ‘Harlem’ voordat ten slotte Parool-journalist Lex Boon het podium betreedt. Met een aanstekelijk enthousiasme neemt hij de bezoekers mee op de reizen die hij maakte naar de meest exotische oorden, vanwege zijn fascinatie voor de ananas. Nu is het boek Ananas daar, maar, stelt Lex gerust, dat gaat eigenlijk niet over ananas. Het gaat over kleurrijke mensen, over ondernemen en uitvinden én over de liefde. Als tegenprestatie voor zijn boekpitch laat hij alle aanwezigen proeven van goede en minder goede ananas.

Ronald sluit af: de volgende Lamoer is op 28 maart, tijdens de Boekenweek, met in de hoofdrol Esther Gerritsen. Boekhandel De Vries Van Stockum doet goede zaken, de auteurs signeren zich suf en blijven hangen voor een praatje met hun fans. Het blijft nog lang onrustig in het Patronaat. Zo leuk kan een avond over boeken dus zijn! Wij als organisatie gloeien nog dagen na, want dit is waar we het voor doen: mensen laten ervaren hoe leuk lezen is.

 

Haarlems Dagblad | woensdag 30 januari 2019

Lamoer, een literaire liveshow

Lamoer, een nieuwe literaire liveshow in Haarlem
Marijke Wempe: ‘Ik ben zelf pas vrij laat gaan lezen.’ ©Foto United Photos/Paul Vreeker

Haarlem * De Spaarnestad staat bekend om zijn literaire tradities. Donderdag 31 januari wordt een nieuwe loot toegevoegd aan de stam van deze schrijvers- en uitgeversstad. Morgenavond wordt in het Patronaat de liveshow Lamoer gehouden rond en over boeken en hun auteurs. Het programma liep eerder in de Amsterdamse club Bitterzoet en op Lowlands. Lamoer heeft als ondertitel ‘read more books – be inspired, be open’. ‘Lamoer is in 2010 in Bitterzoet begonnen in een periode dat er in de hoofdstad weinig gebeurde op boekengebied. Het concept was eenvoudig: mensen interesseren voor boeken. Het podium stond in principe open voor schrijvers, muzikanten, comedians, opiniemakers, wetenschappers,’ vertelt Marijke Wempe van Lamoer.

‘Een van de eerste gasten in Amsterdam was bijvoorbeeld sterrenkundige Vincent Icke die een verhaal hield over de vraag hoe realistisch de planeet Lilliput in Gulliver’s Travels in werkelijkheid zou kunnen zijn. Kunnen er op een planeet zulke kleine en zulke grote mensen rondlopen? Lamoer wil laten zien hoe leuk boeken zijn in een tijd dat mensen weinig tijd meer vrijmaken om zelf te lezen. Je mist heel wat als op die manier je fantasie niet wordt geprikkeld. Het is toch jammer dat mensen steeds minder met elkaar kunnen delen wat ze gelezen hebben. Met deze avonden willen we mensen inspireren om weer verhalen tot zich te nemen. Ik ben zelf pas vrij laat gaan lezen. Dat gebeurde toen ik De verborgen geschiedenis van Donna Tartt las. Daarna volgden favorieten als Een kleine geschiedenis van bijna alles van Bill Bryson, en onlangs nog Sapiens van Yuval Noah Harari.’ Zo heeft iedere lezer zijn eigen leesverleden.

Haarlem is niet onbekend met het fenomeen literaire middagen en avonden. De Toneelschuur heeft zijn ‘Boek & Schuur’, Teylers Museum heeft de maandelijkse boekenshow Teylers Ontmoet, de stad kent poëzieavonden als Woorden in de waagschaal en De Haarlemse Dichtlijn. Er gebeurt genoeg. ‘Inderdaad, iedereen doet hier zijn stinkende best om al die verschillende boeken, van kinderboeken tot grote-mensen-literatuur bij lezers onder de aandacht te brengen. Er is hoe dan ook brede aandacht voor kunst en cultuur met alle musea en galleries,’ weet ook Marijke Wempe. ‘Maar samen met boekhandel De Vries Van Stockum en het Patronaat willen we met steun van de gemeente Haarlem vooral ook de laagdrempeligheid bevorderen. We gaan voor originele invalshoeken en dwarsverbanden op een gezellige locatie met een informeel karakter.’

Donderdag is de eerste van voorlopig drie maandelijkse avonden in de aanloop naar het voorjaar. De volgende zijn 28 februari en 28 maart. 31 januari is onder anderen non-fictieschrijver Frank Westerman te gast. Econometrist Sanne Blauw komt vertellen hoe goed je met cijfers kunt liegen. Van Haarlemmer Bertram Koeleman verscheen Het wikkelhart, nu al vergeleken met het oeuvre van Haruki Murakami en Paul Auster. Mitch Rivers is de talentvolle singer-songwriter die het programma vervolledigt.

Nuel Gieles | stadsredactie